ภาพจริงบันไดเลื่อนที่ Floripa Shopping ประเทศบราซิล ปี 2016 ซึ่งมีแนวกั้นบริเวณทางเข้า ไม่ใช่ภาพอุบัติเหตุ — ภาพโดย Rachmaninoff / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 ย่อและบีบอัดเป็น 16:9; ภาพฉบับปรับขนาดใช้ใบอนุญาตเดียวกัน
1. ก่อนขึ้น: ดูทิศทาง จัดรองเท้า และเลือกเส้นทางให้เหมาะ
ดูทิศทางการเคลื่อนที่ก่อนก้าวขึ้น ผูกเชือกรองเท้าให้เรียบร้อย และเก็บชายเสื้อ กระโปรง สายคล้อง หรือผ้าพันคอให้พ้นขั้นและด้านข้าง อย่าใช้บันไดเลื่อนด้วยเท้าเปล่า หากใส่รองเท้าแตะหรือรองเท้าพื้นยาง ควรระวังการวางเท้าใกล้ขอบเป็นพิเศษตามคำแนะนำของหน่วยงานแรงงานรัฐนอร์ทแคโรไลนา
รถเข็นเด็ก รถเข็นสินค้า และรถเข็นผู้ใช้วีลแชร์ควรใช้ลิฟต์แทน รวมถึงผู้ที่ต้องใช้เครื่องช่วยเดินหรือรู้สึกว่าทรงตัวบนบันไดเลื่อนได้ไม่มั่นคง การเปลี่ยนเส้นทางตั้งแต่ก่อนขึ้นช่วยให้ไม่ต้องแก้สถานการณ์บนขั้นที่กำลังเคลื่อนที่ อย่าฝืนเข็นรถขึ้นโดยให้ผู้ใหญ่คนหนึ่งคอยจับท้ายไว้
2. ระหว่างทาง: ยืนมั่นคง จับราว และดูแลเด็กตลอดเที่ยว
ยืนบริเวณกลางขั้น หันหน้าไปข้างหน้า จับราวมืออย่างมั่นคง และให้เท้าห่างจากแผงข้าง ไม่วิ่ง ไม่นั่งบนขั้น ไม่พิงหรือชะโงกข้ามราว เด็กควรมีผู้ใหญ่จับมือ ไม่ปล่อยให้นั่งเล่นหรือทดลองเอารองเท้าแตะขอบ อุปกรณ์ที่เคลื่อนที่ไม่ควรถูกใช้เป็นพื้นที่เล่นแม้ช่วงนั้นจะไม่มีคนอื่น
เมื่อใกล้ปลายทาง ให้เตรียมก้าวพ้นขั้นอย่างตั้งใจ แล้วเดินพ้นพื้นที่ลงทันที อย่าหยุดยืนคุย รอเพื่อน หรือจัดกระเป๋าตรงทางออก เพราะผู้โดยสารด้านหลังยังเคลื่อนตามมา หากต้องรวมกลุ่ม ให้เลือกจุดที่พ้นทางขึ้นลงแล้ว
3. หวีบันไดเลื่อนคือส่วนไหน ทำไมผู้ดูแลควรสังเกต

ภาพ: SPC Part Lifts — ไฟล์ภาพต้นฉบับของ SPC; ใช้โดยได้รับอนุญาตจากเจ้าของเว็บ ย่อและบีบอัด คงโลโก้เดิม
หวีหรือ combplate อยู่บริเวณทางขึ้นลงที่ขั้นเคลื่อนผ่านเข้าหาพื้นปลายทาง คู่มือของ EMSD ฮ่องกงระบุให้ผู้ดูแลสังเกตความเสียหายของขั้น หวี และราวมือ รวมถึงเสียงและการเคลื่อนที่ผิดปกติ จุดประสงค์ของภาพด้านบนคือช่วยให้เรียกชื่อชิ้นส่วนเมื่อติดต่อช่างได้ตรงกัน ไม่ใช่คู่มือถอดประกอบหรือปรับระยะ
หากเห็นชิ้นส่วนเสียหายหรือมีวัตถุติดอยู่ อย่าเอามือหรือเครื่องมือแหย่เข้าไป และอย่าทดลองเดินเครื่องเพื่อดูว่าจะหายเองหรือไม่ ให้แจ้งผู้รับผิดชอบพื้นที่และผู้รับบำรุงรักษาเพื่อดำเนินการตามขั้นตอนของอาคาร
4. เช็กลิสต์สำหรับผู้ดูแลอาคารก่อนปล่อยให้คนใช้งาน
แนวทางต่อไปนี้เป็นรายการสังเกตจากพื้นที่ใช้งานปกติและข้อเสนอด้านการจัดการของ SPC ไม่ใช่การรับรองสภาพเครื่องหรือทดแทนการตรวจของช่าง
- เส้นทาง: ทางขึ้นลงโล่ง มีทางไปลิฟต์ที่ผู้ใช้รถเข็นและครอบครัวหาเจอ และไม่มีคนหยุดรอขวางปลายทาง
- สภาพภายนอก: ไม่พบขั้น หวี หรือราวมือเสียหายจากการสังเกตในจุดปลอดภัย ไม่เปิดฝาพื้นหรือข้ามแนวกั้นเพื่อตรวจเอง
- อาการที่ต้องแจ้ง: เสียงผิดปกติ การเริ่มหรือหยุดที่ผิดไปจากปกติ หรือข้อร้องเรียนซ้ำ ควรส่งต่อผู้รับบำรุงรักษาโดยเร็ว ไม่สรุปสาเหตุจากอาการเพียงอย่างเดียว
- การติดต่อ: มีหมายเลขเครื่อง ตำแหน่ง และเบอร์ติดต่อช่างหรือศูนย์ควบคุมพร้อมใช้ พร้อมกำหนดผู้รับผิดชอบกันพื้นที่เมื่อเกิดเหตุ
การตรวจการทำงานของอุปกรณ์หยุดฉุกเฉินหรือระบบป้องกันต่าง ๆ ต้องเป็นไปตามคู่มือและแผนของผู้มีหน้าที่ อย่ากดทดสอบขณะมีผู้โดยสารอยู่ และอย่าให้พนักงานทั่วไปทดลองระบบโดยไม่มีขั้นตอนที่อนุมัติ
5. หากมีคนล้มหรือสิ่งของติด ควรทำอย่างไร
แจ้งเจ้าหน้าที่ทันที หากมีอันตรายฉุกเฉินให้ใช้อุปกรณ์หยุดฉุกเฉินที่เข้าถึงได้อย่างปลอดภัยตามป้ายของเครื่อง ปุ่มนี้ใช้เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน ไม่ใช่สำหรับเล่นหรือหยุดรอเพื่อน ห้ามเสี่ยงเข้าไปในกลไกเพื่อดึงของหรือช่วยแกะชิ้นส่วนเอง ให้เจ้าหน้าที่ประสานช่างและหน่วยช่วยเหลือเมื่อมีผู้บาดเจ็บ
สำหรับผู้ดูแลอาคาร ให้บันทึกตำแหน่ง หมายเลขเครื่อง อาการ เวลาเกิดเหตุ และข้อมูลผู้ติดต่อเพื่อแจ้งช่าง หากเครื่องหยุดเพราะขัดข้อง อย่ารีสตาร์ตเพื่อเปิดใช้งานต่อเอง คู่มือ EMSD เตือนว่าการเริ่มเดินเครื่องซ้ำหลังขัดข้องอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุรุนแรงขึ้นได้ อีกทั้ง Otis แนะนำว่าไม่ควรใช้บันไดเลื่อนที่ไม่ทำงานเป็นบันไดธรรมดา ให้จัดเส้นทางทดแทนและควบคุมทางเข้าแทน
ข้อควรระวัง: เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำสั่งซ่อม คู่มือผู้ผลิต และข้อกำหนดของสถานที่ต้องใช้ประกอบเสมอ แหล่งจากสหรัฐอเมริกาและฮ่องกงใช้อ้างอิงแนวทางความปลอดภัย ไม่ได้นำรอบตรวจหรือข้อกฎหมายต่างประเทศมาอ้างเป็นข้อบังคับของไทย
แหล่งอ้างอิง
- Otis: คำแนะนำการใช้บันไดเลื่อนและทางเลื่อนอย่างปลอดภัย — แนวทางก่อนขึ้น ระหว่างทาง และเมื่อก้าวลง
- North Carolina Department of Labor: Escalator Safety Tips — เด็ก รองเท้า พื้นที่ทางออก และการหยุดฉุกเฉิน
- EMSD: คู่มือผู้รับผิดชอบบันไดเลื่อน ฉบับปี 2012 (PDF) — หัวข้อ 12, 15–17 เรื่องการใช้งาน การสังเกตอาการ และการแจ้งเหตุขัดข้อง
ตรวจแหล่งอ้างอิงและสิทธิ์ภาพวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 ภาพถ่ายใช้ประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่หลักฐานว่าอุปกรณ์ในภาพเกิดเหตุหรือมีข้อบกพร่อง









